Đây là nơi cung cấp các kiến thức chăm sóc cho sự phát triển của trẻ từ giai đoạn sơ sinh đến tuổi dậy thì, từ sức khỏe thế chất đến tinh thần, đảm bảo con lớn lên khỏe mạnh, toàn diện.
Rất nhiều mẹ biết đến phương pháp ăn dặm tự chỉ huy, nhưng không phải ai cũng thành công khi áp dụng phương pháp này
Phương pháp ăn dặm tự chỉ huy (Baby Lead Weaning – BLW) là một cách tuyệt vời để bé tập làm quen với những thực phẩm tươi và giàu dưỡng chất. Một trong những lợi ích dễ thấy nhất của phương pháp này chính là việc mẹ không cần phải tốn thời gian để xay nhuyễn và đông lạnh thức ăn cũng như đút cho bé ăn. Tuy nhiên, giống như bất kỳ phương pháp ăn dặm nào khác, trước khi bắt đầu, mẹ cũng nên trang bị cho mình một số kiến thức nhất định về phương pháp này.
1/ Khi nào nên cho bé ăn dặm tự chỉ huy?
Theo khuyến cáo, mẹ có thể bắt đầu cho bé tập ăn dặm khi bé được 6 tháng tuổi. Lúc này, bé đã có thể tự ngồi mà không cần hay cần rất ít sự trợ giúp. Bé cũng đã có thể kiểm soát được cử động đầu của mình cũng như các hoạt độnng chồm với, nắm giữ đồ vật. Phản xạ lè lưỡi của bé lúc này cũng biến mất. Những cột mốc này là rất quan trọng đề quyết định xem liệu bé đã sẵn sàng cho việc “tự ăn” hay chưa. Mẹ cũng không nên hỗ trợ đút bé hay lấy thức ăn giúp bé vì bé sẽ phải tự làm hết những việc này.
Phần lớn các bé khỏe mạnh sẽ ăn vừa đúng lượng thức ăn cơ thể bé cần và phương pháp ăn dặm tự chỉ huy là cách giúp bé kiểm soát được việc ăn theo nhu cầu phát triển của chính mình. Do đó, hãy để bé tự quyết định việc bé cần ăn bao nhiêu là đủ. Bạn chỉ cần đảm bảo một chế độ dinh dưỡng cân bằng trong khẩu phần ăn của bé để đảm bảo rằng thức ăn bé đưa vào cơ thể mình đủ lượng và đủ chất. Ngoài ra, mẹ nên tham khảo thêm ý kiến của các bác sĩ nhi hoặc các chuyên gia dinh dưỡng để hạn chế những thực phẩm có thể gây dị ứng cho bé.
Cùng MarryBaby tìm hiểu thực đơn ăn bốc của con, mẹ nhé!
Không chỉ giúp bé rèn luyện kỹ năng cầm nắm của các ngón tay, ăn bốc còn giúp bé cưng làm quen với thức ăn và mùi vị của chúng. Đặc biệt, theo các chuyên gia, tập cho bé ăn bốc còn là cách giúp bé phát triển khả năng nhận thức và học hỏi ngay từ nhỏ.
Chế độ dinh dưỡng cho bé tập ăn bốc không cần quá cầu kỳ. Mẹ có thể cho bé tập ăn bất cứ món gì, miễn là mềm, dễ tán nhuyễn và phù hợp với độ tuổi của bé. Vì ở giai đoạn đầu tập ăn, bé chưa cần và chưa thể dùng răng để nhai được mà tạm thời dùng nướu răng của mình để nghiền nát thức ăn và đợi cho đến khi những chiếc răng hàm xuất hiện khi bé được khoảng 12-18 tháng tuổi.
Mẹ có thể dùng trái cây và các loại rau luộc chín để tập cho con ăn bốc. Hoặc có thể thỉnh thoảng “nâng cấp” thực đơn dinh dưỡng cho bé với 8 công thức chế biến sau đây. Chắc hẳn sẽ giúp bé cưng thích thú và ngon miệng hơn rất nhiều.
Thực đơn ăn bốc của bé nên có những món nào? Cùng MarryBaby tìm hiểu mẹ nhé!
– ¼ cốc bột mì hay yến mạch tự nhiên, chưa qua chế biến
– ¼ cốc vụn bánh mì
– 1 nhúm húng quế
– 1 nhúm bột tỏi
Cách làm:
Bước 1: Cho gà xay vào tô rồi thêm lòng đỏ trứng, cà rốt, nước sốt táo, gia vị, vụn bánh mì và bột vào trộn đều. Nếu hỗn hợp bị khô, cho thêm cà rốt hay nước sốt táo. Ngược lại, nếu quá lỏng, bạn có thể cho thêm bột hoặc vụn bánh mì.
Bước 2: Quét sẵn một lớp dầu ô liu vào mặt trong của khay, sau đó đổ hỗn hợp vào khay. Nướng ở 180 độ C trong vòng 45 phút hoặc cho đến khi có thể cắm con dao vào bánh được và khi rút lên thì không có bột bám vào dao. Có thể dùng giấy bạc bọc khay lại để mặt bánh không bị khô/cháy.
Bước 3: Khi bánh đã chín, để ra ngoài cho nguội rồi lấy bánh ra khỏi khay và cắt thành từng lát. Lấy một lát cắt thành từng cục nhỏ vừa miệng cho bé bốc ăn hay nghiền ra.
Bước 5: Cho tất cả nguyên liệu còn lại vào dĩa trứng
Bước 6: Nhúng từng miếng đậu hủ qua bột, qua lòng đỏ trứng, qua vụn bánh rồi sắp vào khay nướng. Bột ớt chuông dùng để tạo màu cho món ăn hoặc cho vào lò nướng luôn.
Bước 7: Cho vào lò nướng khoảng 180 độ C trong vòng 15-20 phút hay cho đến khi giòn rồi lấy ra, dùng kèm với nước sốt khoai lang hay nước sốt đào đều ngon
6/ Bông cải xanh quấn phô mai miếng chiên giòn
Bước 2: Phủ một lớp dầu ô liu mỏng lên các khay nướng rồi để sang một bên
Bước 3: Trộn đều các nguyên liệu đã chuẩn bị rồi thêm trái cây hay rau củ xay nhuyễn vào để thay thế cho trứng. Có thể thêm một số loại gia vị như bột tỏi, tiêu, húng tây hay kinh giới vào, nếu muốn.
Với những bé lớn, mẹ có thể cho bé tự cầm muỗng ăn. Bé sẽ thích thú với bữa ăn hơn nhiều đấy!
Quá chán ngán với những món ăn lặp đi lặp lại mỗi ngày hay muốn làm mới thực đơn cho bé ăn dặm mỗi ngày? Thử ngay 8 công thức sau đây mẹ nhé! Không quá khó để thực hiện đâu.
– ½ cốc cơm, khoai tây, mì ống hay những sản phẩm ngũ cốc khác
– 2/3 cốc rau củ đã nấu chín và cắt nhỏ
– ¾ cốc nước luộc thịt, sữa hoặc sữa chua
Cách làm:
Cho tất cả nguyên liệu đã chuẩn bị vào máy xay nhuyễn đều hay lợn cợn, tùy theo khả năng của bé.
Nếu không xay nhuyễn, mẹ có thể để nguyên sợi mì và để bé tập ăn bốc
2/ Cháo gạo
Nguyên liệu:
– 12 cốc nước súp gà hay nước hầm rau củ
– ½ cốc gạo, chọn loại gạo mềm, dẻo
– Gừng
Cách làm:
Bước 1: Nước và gạo sau khi đổ vầo nồi, cho thêm vài lát gừng tươi rồi bắt lên bếp nấu. Gừng là gia vị tự nhiên giúp cho thức ăn dễ tiêu hơn.
Bước 2: Đun hỗn hợp cho đến khi sôi rồi hạ lửa, để sôi liu riu khoảng 30 phút hay cho đến khi gạo nở mềm và hỗn hợp sền sệt. Lúc này cần khuấy hỗn hợp liên tục để hỗn hợp không bám đấy nồi hay bị cháy
Bước 3: Sau khi tắt bếp, để nguội hỗn hợp, vớt bỏ gừng rồi dùng muỗng đổ hỗn hợp vào khay làm đá và để đông lạnh qua đêm. Hôm sau tách các viên đá ra rồi cho vào túi/hộp trữ đông và để được khoảng 2 tháng.
Sau khi rã đông, mẹ có thể thêm rau và thịt để tạo thêm mùi vị khác nhau cho mỗi bữa ăn.
Các giai đoạn phát triển của trẻ là một hành trình với nhiều tốc độ khác nhau, khi nhanh, khi chậm, và chúng luôn đi qua những điểm mút mà chúng ta gọi là thời điểm phát triển thể chất. Vì mỗi bé có tốc độ phát triển riêng của mình, các điểm mốc này sẽ không hoàn toàn trùng khớp ở tất cả mọi trẻ em.
Trong các giai đoạn phát triển của trẻ, mẹ sẽ bắt gặp những thời kỳ “bão tố” đánh dấu các mốc phát triển thể chất và tinh thần
Tuy thế, bố mẹ vẫn có thể “nhận diện” các giai đoạn này thông qua:
-Sự gia tăng các cữ ăn hoặc bú: Mặc dù vẫn được cho bú hay ăn như mọi ngày nhưng bé vẫn tỏ ra đói bụng
-Gắt gỏng và đeo mẹ: Con đã không còn vui vẻ và thoải mái nữa mà trở nên khó chịu, nhăn nhó và đặc biệt là “dính” lấy mẹ bất cứ lúc nào. Các nhà khoa học nghiên cứu về các giai đoạn phát triển của trẻ cho biết, trong một vài tuần bé có thể luôn hạnh phúc và tươi tắn, thế rồi giai đoạn phát triển đến và kéo theo hàng loạt những “đám mây u ám”. Đến nay vẫn chưa có lời giải thích thỏa đáng cho sự thay đổi này, nhưng nhiều người tán đồng với ý tưởng rằng bé cảm thấy mệt mỏi hay bị choáng ngợp khi dồn năng lượng của cơ thể cho các bước phát triển mới.
–Thức trắng đêm hoặc luôn tỏ ra buồn ngủ: Trong một giai đoạn tăng trưởng bứt phá, bé sẽ thường xuyên thức dậy ban đêm vì cơn đói hoặc ngược lại, những thay đổi này làm bé mệt mỏi và muốn được ngủ nhiều hơn.
[inline_article id=86849]
Các mốc phát triển thể chất
Thông thường, các mốc phát triển bùng phát của bé nằm trong khoảng:
-2 tuần tuổi
-3 tuần tuổi
-6 tuần tuổi
-3 tháng
-6 tháng
Những bộ đồ đã chật, thêm một ngấn mập mạp trên đùi bé…, đó có thể là những kết quả của đợt tăng trưởng mạnh mẽ đã hoặc đang diễn ra. Tuy nhiên, để đánh giá chính xác thì không gì tốt hơn là để bé được cân đo bởi các chuyên gia sức khỏe.
Thông thường, những giai đoạn này sẽ chỉ diễn ra trong một vài ngày mà thôi, và mẹ không cần phải quá lo lắng. Nếu những biểu hiện kể trên kéo dài hơn mong đợi, mẹ nên đưa bé đi thăm khám để tìm lời khuyên của các chuyên gia, bởi có thể bé đang gặp trục trặc về sức khỏe.
Các bé sinh non (bé ra đời trước tuần 37 của thai kỳ) thường chưa hoàn thiện về các cơ quan trong cơ thể, chính vì vậy, bé dễ gặp các vấn đề về sức khỏe hơn so với các bé đủ tháng. Các bác sĩ đã luôn tìm kiếm một phương pháp chăm sóc tối ưu để cứu sống các bé sinh quá sớm và duy trì nhịp phát triển tốt cho đến khi bé có thể về nhà cùng bố mẹ như bao em bé khác. Trước đây, các lồng ấp được thiết kế đặc biệt cho trẻ sinh non đã thực hiện phần lớn nhiệm vụ này. Nhưng hiện nay, da tiếp da được xem là lựa chọn lý tưởng hơn bởi những lợi ích đã được ghi nhận.
[inline_article id=951]
Có thể mẹ chưa biết, ban đầu phương pháp này được phát minh chính là để chăm sóc cho các trường hợp sinh non. Năm 1978, trước tình trạng gia tăng tỉ lệ mắc bệnh và tử vong tại đơn vị chăm sóc trẻ sơ sinh ở Bogota, Colombia, bác sĩ Edgar Rey Sanabria đã tiến hành thử nghiệm phương pháp này để khắc phục tình trạng thiếu nhân lực chăm sóc đối với những ca sinh thiếu tháng. Thoạt tiên, nó chỉ được áp dụng cho các trẻ dưới 2,5 kg và chỉ thực hiện trong phạm vi 30 quốc gia. Ngày nay, nó đã được thực hiện trên toàn thế giới, cho mọi ca sinh.
Ngày nay, không chỉ các bé sinh non mà tất cả trẻ sơ sinh đều có thể hưởng lợi từ phương pháp da tiếp da
Bằng cách đăt con lên ngực, các bố mẹ đã giúp bé:
-Dễ tăng cân hơn
-Phổi hoạt động tốt hơn
-Duy trì thân nhiệt
-Duy trì nhịp thở và nhịp tim
-Ngủ ngon và sâu hơn
-Khóc ít hơn
-Có nhiều cơ hội bú sữa mẹ hơn
Cách chăm sóc bé sinh non bằng da tiếp da
Thông thường, bé sẽ được ủ trong một chiếc địu bằng vải thun co giãn tốt và nằm sát vào ngực mẹ hoặc người thân trong gia đình. Bên ngoài, người mẹ vẫn mặc áo bình thường. Các bước tiến hành như sau:
Đặt trẻ lên ngực mẹ, nằm sấp giữa hai bầu vú mẹ.Chú ý nâng nhẹ để đầu trẻ hướng lên trên giúp trẻ dễ thở hơn. Để thân mình trẻ thẳng đứng dọc theo người mẹ, đầu nghiêng về 1 bên.
Hai chân bé dang ra dưới bầu ngực mẹ. Hãy hình dung tư thế của bé lúc này giống với một chú ếch
Quấn địu cho bé nằm ngay ngắn
Trẻ cần đội thêm nón, đi tất và lót tã.
Mẹ có thể ấp bé 24/24 và làm một số công việc nhẹ nhàng
Cận cảnh việc thực hiện phương pháp Kangaroo ở một bệnh viện
Lưu ý, bé sinh non phải được giữ ở tư thế thẳng đứng trên ngực mẹ. Bé cần được ấp bằng cách này suốt 24/24 cho đến khi đạt được cân nặng bình thường như những bé sinh đủ tháng.
Ở giai đoạn mới bắt đầu tập cho bé ăn dặm, mẹ chỉ nên chọn các loại rau lành tính, ít có nguy cơ gây dị ứng cho bé
Là nguồn cung cấp vitamin và chất xơ dồi dào cho cơ thể, rau củ là thành phần không thể thiếu trong bất cứ bữa ăn nào, nhất là đối với trẻ em. Tuy nhiên, trong muôn vàn các loại rau củ, mẹ nên chọn thực đơn rau củ cho bé ăn dặm như thế nào? Cách chế biến ra sao để vừa đảm bảo dinh dưỡng cho bé, vừa thuận tiện nhất cho mẹ? MarryBaby giúp mẹ vài gợi ý nhỏ nhé!
Lý do cần bổ sung rau củ quả vào thực đơn ăn dặm của bé
Trong rau củ quả có chứa nhiều chất xơ, các vi chất dinh dưỡng cần thiết cho quá trình phát triển của bé. Đặc biệt, trong thời gian bé ăn dặm, việc bổ sung thực đơn rau củ cho bé ăn dặm sẽ giúp hệ tiêu hóa của bé làm việc tốt hơn.
Chất xơ là chất mà cơ thể không tiêu hóa được nhưng lại có rất nhiều lợi ích cho sự phát triển của cơ thể. Chất xơ giúp cho lợi khuẩn đường ruột (là hệ thống vi sinh vật có lợi trong đường tiêu hóa) phát triển. Từ đó hệ tiêu hóa của bé sẽ hoạt động hiệu quả hơn, tiêu hoá thức ăn và hấp thu chất dinh dưỡng tốt hơn. Bữa ăn không có chất xơ làm bé dễ bị táo bón, dẫn đến rất nhiều hậu quả về sau như bé biếng ăn, mệt mỏi, chậm lớn…
Thực đơn rau củ cho bé ăn dặm
Hơn nữa, thực đơn rau củ cho bé ăn dặm có chứa hàm lượng vi chất dinh dưỡng rất cao như protein, các loại vitamin và khoáng chất như canxi, sắt, kẽm… góp phần quan trọng cho sự phát triển của hệ thống cơ quan trong cơ thể. Đặc biệt là các vitamin A, B, C có từ rau xanh và trái cây sẽ giúp tăng cường sức đề kháng, hạn chế nguy cơ dị ứng cho bé và mắc các bệnh nhiễm khuẩn; giúp cơ thể đào thải chất độc và giúp bé hấp thu chất sắt tốt hơn. Ngoài rau củ quả ra thì hầu như các loại thực phẩm khác chứa không đầy đủ và rất ít các vi dưỡng chất. Chính vì thế, cho dù bé ăn nhiều tới đâu mà ăn thiếu rau củ quả thì bé vẫn sẽ bị còi xương, thấp bé và suy dinh dưỡng.
Do đó, thực đơn ăn dặm từ trái cây và thực đơn rau củ cho bé ăn dặm không chỉ làm cho bữa ăn của bé thêm phong phú hấp dẫn mà còn cung cấp đầy đủ các vitamin và khoáng chất cần thiết cho sự phát triển của bé.
Thực đơn rau củ cho bé ăn dặm
1/ Thực đơn rau củ cho bé ăn dặm đối với bé 4 – 6 tháng (giai đoạn bắt đầu)
Bơ
Chứa nhiều vitamin và khoáng chất, lại khá “lành” với hầu hết trẻ em, bơ là lựa chọn hoàn hảo cho các bé mới bắt đầu tập ăn dặm.
Bước 1: Lựa một quả bơ chín, lột vỏ, loại bỏ những chỗ có tì vết.
Mách nhỏ cho mẹ: Bơ ngon là những trái có màu xanh đậm, vỏ xù xì, thô ráp. Khi lắc sẽ nghe được tiếng hột rung bên trong. Phần thịt bơ gần vỏ nhất sẽ có màu xanh lá và chuyển vàng dần khi càng tiến tới hột bơ.
Mẹ có thể dùng đậu tươi hoặc đậu đông lạnh đều được.
Bước 1: Với đậu tươi, cắt bỏ 2 đầu và rửa sạch. Nếu dùng đậu đông lạnh, rã đông theo hướng dẫn trên bao bì sản phẩm.
Bước 2: Hấp hơi hoặc luộn chín cho đến khi đậu mềm. Nếu dùng đậu hoàn lan, mẹ nên tách hạt ra khỏi vỏ trước khi hấp.
Bước 3: Xay nhuyễn phần đậu đã chín mềm. Dùng phần nước còn lại sau khi hấp/ luộc đậu để pha loãng hỗn hợp cho bé dễ ăn hơn.
Lưu ý dành cho mẹ: Đậu cô-ve và đậu hoàn lan thường rất khó để xay mịn hoàn toàn, nên tốt nhất mẹ nên dùng máy xay thay vì dùng ray hoặc dằm nát bằng muỗng. Ngoài ra, sau khi xay, mẹ có thể lọc lại hỗn hợp một lần nữa để bớt lợn cợn.
Đậu hòa lan giàu chất xơ nên rất tốt cho hệ tiêu hóa của bé
Bí đỏ
Ngoài beta-caroten tốt cho sự phát triển thị giác của trẻ, bí đỏ còn chứa vitamin C, K, B9, B3 và nhiều loại khoáng chất quan trọng như canxi, sắt, magie, phốt pho…
Bước 1: Rửa sạch, lấy nĩa găm lên để tạo thành vài lỗ nhỏ cho khoai mau chín rồi cho vào giấy bạc quấn lại. Với lò vi sóng, mẹ có thể dùng giấy bọc nhựa quấn khoai lại hoặc chỉ cần nhúng củ khoai vào nước mà không cần quấn giấy bọc rồi quay trong vòng 8 phút hay cho đến khi khoai mềm.
Bước 2: Cho khoai đã quấn giấy bạc vào lò nướng 210 độ C và nướng trong khoảng 30 phút hay cho đến khi khoai mềm
Bước 3: Xay nhuyễn mịn phần thịt khoai. Với khoai nướng, nên lột vỏ sạch trước khi xay. Nếu không muốn dùng lò nướng, mẹ có thể hấp hoặc luộc chín khoai. Phần nước luộc khoai có thể được sử dụng để làm loãng hỗn hợp cho bé dễ ăn hơn.
2/ Thực đơn rau củ cho bé ăn dặm đối với bé 6-8 tháng (giai đoạn 2)
Đối với trẻ em, giấc ngủ sẽ giúp hỗ trợ cho sự phát triển trí não và thể chất. Chính vì vậy, các bà mẹ trẻ nên trang bị cho mình những kiến thức cần thiết để giúp trẻ có giấc ngủ dài và sâu hơn vừa đảm bảo sức khỏe cho trẻ mà còn thoải mái cho mình trong việc chăm con. Hãy cùng tham khảo một vài lưu ý vô cùng quan trọng dưới đây khi cho bé ngủ.
Những điều liên quan đến giấc ngủ của bé mẹ cần biết
Thời gian ngủ: Trẻ sẽ ngủ theo nhu cầu của cơ thể, độ dài giấc ngủ cũng khác nhau, cha mẹ chỉ nên tập cho con ngủ đúng giờ còn trẻ sẽ tự biết dậy khi đã ngủ đủ giấc.Các bác sỹ nhi khoa cho biết tuổi của bé càng nhỏ thì thời gian ngủ càng nhiều. Tùy theo sự phát triển của từng giai đoạn mà thời gian ngủ của bé sẽ dần dần được rút ngắn đi nhưng mỗi ngày phải đảm bảo ít nhất 10 giờ đồng hồ dành cho giấc ngủ của bé.
Trong thời gian ngủ, cơ thể bé sẽ hấp thu oxy, năng lượng và sản sinh hormone tăng trưởng nhiều hơn, có lợi cho sự phát triển thể chất và não bộ. Vì vậy, nếu được ngủ đủ giấc, bé sẽ có tâm trạng thoải mái, chơi đùa vui vẻ và cảm giác thèm ăn.
Với trẻ em, một giấc ngủ sâu là điều rất cần thiết cho sự hoạt động và phát triển của cơ thể.
Ngủ đúng giờ giúp phát triển nhận thức: Các nghiên cứu khoa học chứng minh hormone tăng trưởng được sản sinh nhiều nhất sau 1 giờ đồng hồ sau khi bé đạt được trạng thái ngủ sâu và trong khoảng thời gian từ 10 tối hôm trước đến 1 giờ sáng hôm sau. Nếu bỏ lỡ khoảng “thời gian vàng” này, sự phát triển của bé sẽ bị ảnh hưởng. Vì vậy, bạn nên cho bé đi ngủ từ 9h tối để cơ thể có sự chuẩn bị tốt nhất cho việc sản sinh ra các hormone tăng trưởng.
Bên cạnh đó, trẻ được ngủ theo một thời gian biểu nhất định sẽ có điều kiện phát triển toàn diện kỹ năng đọc, làm toán và nhận thức về không gian sau này.
Hoạt động trước khi ngủ: Cần duy trì ổn định một số hoạt động thể chất và bồi dưỡng tinh thần giúp bé cảm thấy thoải mái trước khi đi ngủ. Các chuyên gia chăm sóc trẻ nhỏ khuyên bạn nên tắm, mat-xa, thay quần áo ngủ, kể chuyện cổ tích hoặc hát ru cho bé. Trước khi cho bé ngủ, bạn cũng nên có thói quen tắt đèn như một tín hiệu báo cho bé biết “giờ lên giường đã điểm”.
Cho bé mặc thoải mái, khô thoáng:Nghiên cứu khoa học cho thấy số lần vận động trong khi ngủ của trẻ nhỏ nhiều gấp 2 lần người lớn, với những bé hiếu động con số thể lên đến 10 lần. Ngoài ra, vào ban đêm bé rất dễ tè dầm. Vì vậy, cần thay tã hoặc quần áo khô thoáng cho bé mặc đi ngủ để giúp bé thoáng khí, không bị ngấm mồ hôi và hạn chế thấm ngược nước tiểu vào người, để giấc ngủ của bé không bị gián đoạn.
[inline_article id=105517]
Mẹ nên làm gì để trẻ có một giấc ngủ chất lượng?
Không gian phòng ngủ
Phòng ngủ của bé phải thông thoáng, mát mẻ và tốt nhất là có thể che kín ánh sáng khi cần thiết. Trong những năm đầu đời, thời gian ngủ ban ngày của trẻ rất nhiều, vì vậy nếu ánh sáng thường xuyên chiếu vào phòng sẽ gây khó ngủ, thậm chí hại mắt bé. Không gian trong phòng phải sạch sẽ, thơm tho, giường bé nằm phải giữ sạch tối đa và tránh để những vật cứng có thể gây nguy hiểm cho trẻ gần đó.
Âm thanh khi trẻ ngủ
Trẻ em rất nhạy cảm với tiếng động vì vậy nếu không gian xung quanh nơi trẻ ngủ thường có tiếng ồn, trẻ sẽ không thể ngủ sâu. Cần giảm tối thiểu các yếu tố kích thích lên hệ thần kinh của trẻ, trong đó tiếng ồn cũng là một yếu tố cần loại bỏ ngay từ đầu. Cha mẹ không nên xem tivi và dùng máy vi tính ở gần nơi bé ngủ.
Tập giờ ngủ cho trẻ
Đây là việc làm khá gian nan và khiến nhiều mẹ đầu hàng. Việc tập cho trẻ ngủ đúng giờ vừa phát triển trí não cho trẻ, tạo nếp sinh hoạt lành mạnh về sau vừa giúp mẹ chủ động thời gian. Hãy thiết lập những tín hiệu đặc trưng của việc đi ngủ, ví dụ để phòng tối, có tiếng nhạc du dương, vỗ nhẹ vào lưng bé, bé đòi chơi bạn cứ im lặng giả bộ, …lặp đi lặp lại như vậy bé sẽ hình thành phản xạ ngủ đúng giờ khi thấy các tín hiệu này.
Dạy trẻ tính độc lập khi ngủ
Tuyệt đối không ôm ấp con khi ngủ. Nhiều cha mẹ nghĩ ôm để con an tâm ngủ ngon, điều này rất phản khoa học. Việc cha mẹ ôm con có thể cản trở hô hấp của trẻ, thậm chí lây bệnh qua đường thở cho con. Hơn nữa, nếu bạn ôm ấp trẻ ngủ trong 3 tháng đầu thì sau đó giấc ngủ của bé sẽ hoàn toàn phụ thuộc vào điều đó. Khi không được ôm nữa, bé sẽ ngủ không ngon và rất dễ tỉnh giấc.
Giấc ngủ trưa đặc biệt quan trọng
Trẻ có thói quen ngủ trưa có khả năng tập trung tốt hơn và thông minh hơn những đứa trẻ khác. Lý do là sau một giấc ngủ trưa, tinh thần trẻ sảng khoái, vận động linh hoạt nên càng kích thích não bộ phát triển. Đối với trẻ nhỏ, nhu cầu ngủ là rất lớn, vì thế, cha mẹ hãy rèn cho trẻ một thói quen ngủ lành mạnh, bổ ích. Giai đoạn từ 0-2 tuổi chính là thời điểm dễ dàng nhất để đạt nền tảng này. Nếu qua đi, khi trẻ đã lớn hơn rất khó để tập lại từ đầu.
Trẻ nhỏ cũng có khả năng nhận biết và ghi nhớ từ và cấu trúc ngữ pháp khi nghe những câu cha mẹ, người thân nói. Vì thế khi được trò chuyện càng nhiều thì trẻ càng sớm biết nói và nói đúng.
Khi nào trẻ bắt đầu giao tiếp?
Ngay từ khi lọt lòng mẹ, tiếng khóc là phương tiện giao tiếp đầu tiên của trẻ. Lúc này, trẻ lắng nghe những âm thanh và tiếng nói xung quanh, phản ứng khi nhận ra tiếng nói quen thuộc và giật mình khi nghe tiếng động lạ, bất ngờ. Trẻ có thể phát ra các âm thanh thể hiện sự thích thú hoặc bực tức.
Tiếng nói yêu thương của ba mẹ sẽ giúp trẻ cảm thấy yên tâm, làm quen nhanh với môi trường xung quanh và phát triển ngôn ngữ của bé tốt hơn
Khi được 4-6 tháng tuổi, trẻ bắt đầu cố gắng phát ra những tiếng mô phỏng theo tiếng nói của người lớn và số từ trẻ bập bẹ sẽ ngày càng nhiều hơn, càng tròn vành hơn.
Từ 7 tháng tuổi, trẻ hiểu nhiều hơn các mệnh lệnh của mẹ, hiểu nghĩa của từ ngữ, vật hay việc mà từ đó nói đến. Lúc 18 tháng tuổi trẻ có thể hình dung và nắm bắt tốt các khái niệm thông qua hình vẽ mà không cần nhìn vật thật hay mẹ phải làm điệu bộ. Trẻ từ 0-2 tuổi sẽ nói ngày càng nhiều các từ đơn và đôi, chủ yếu là để biểu lộ cảm xúc, nhu cầu của bản thân bé, sau đó là đến các phạm trù trừu tượng hơn như thương, ghét, nhớ…
Làm thế nào để phát triển ngôn ngữ cho trẻ?
– Đáp lại tiếng khóc
Nhiều phụ huynh muốn tập cho con không quấy khóc nên cố “ngó lơ” khi trẻ khóc quấy. Đây là cách rất sai lầm. Hãy trả lời tiếng khóc, bằng cách nhìn vào mắt bé, gật đầu và nói những lời âu yếm. Bé sẽ biết rằng mình đang được lắng nghe, được sống trong một nơi an toàn, nơi mà các nhu cầu đều được đáp ứng. Người thân càng hiểu các tín hiệu của trẻ sẽ càng khích lệ trẻ giao tiếp.
[inline_article id=86401]
– Trò chuyện, trò chuyện và trò chuyện
Bạn có thể trò chuyện với con ngay từ khi con được 1 tháng tuổi. Đừng tưởng con không biết “nói” nhé. Hãy nhìn cái miệng đang hóng hớt của con, hãy nhìn đôi mắt đang rất chăm chú vào bạn. Khi bạn đáp lại những hành động ấy, nghĩa là hai phía đang nói chuyện với nhau rồi. Những cấu trúc đơn giản nhất của một cuộc trò chuyện đã được hình thành, trẻ hiểu rằng mình được trả lời khi có nhu cầu “giao tiếp”. Bạn có thể nói bất cứ điều gì, từ miêu tả lại thời tiết hôm nay, nói về những gì hai mẹ con đang làm, kể về người thân trong gia đình, chọc ghẹo bé,… càng nghe nhiều, ngôn ngữ của bé càng phát triển.
– Gọi tên sự vật nhiều lần
Hãy dùng câu ngắn và luôn lặp lại ít nhât 2 lần với trẻ, điều này giúp bé khắc sâu hơn trong trí nhớ, tạo dựng không gian ngôn ngữ cho trẻ, giúp trẻ liên kết từ tốt hơn để hiểu ý nghĩa của từ vựng.
– Trực quan
Đừng ngồi trong phòng để dạy bé chữ “mây”, cũng đừng tập nói khi trẻ không nhìn thấy bạn. Hãy tập cho trẻ nhìn vào đồ vật thật, rồi nhìn vào miệng của mẹ khi phát âm, trẻ cần ghi nhớ khẩu hình để biết cách phát âm.
– Âm nhạc
Mẹ và gia đình sẽ phải là người hỗ trợ bé tích cực nhất trong giai đoạn này. Những bài hát thiếu nhi rất có tác dụng trong giai đoạn hình thành ngôn ngữ từ 0-2 tuổi, vừa tăng vốn từ vựng, vừa kích thích lòng ham thích giao tiếp ở trẻ. Mẹ tự hát càng tốt, rồi tập cho trẻ hát theo, điều ấy giúp trẻ thấy thân thuộc, gần gũi hơn với giai điệu và ca từ.
– Sách ảnh
Giai đoạn này những cuốn sách có nhiều hình ảnh sinh động, bắt mắt rất cần thiết. Vừa kể chuyện vừa chỉ vào các hình vẽ để giải thích cho trẻ các sự vật, hiện tượng. Đây cũng là cách đơn giản để mở rộng thế giới xung quanh trẻ.
– Đừng làm bé rối
Học nói là học nói, mẹ đừng quá “hiếu động” múa may, dùng ngôn ngữ hình thể nhiều khiến trẻ bị rối mà quên đi việc tập nói. Khi nghe mẹ nói chuyện, bé sẽ rất thích nói lại với mẹ, vì thế mẹ hãy nhớ chờ đợi sự phản hồi từ bé bằng cách nhìn vào mắt con trìu mến, yêu thương. Dù có thể mẹ không hiểu lời bé nói gì nhưng hãy đáp lại để tạo cho bé sự hứng thú và tự tin.
– Mở rộng phạm vi giao tiếp
Đưa trẻ ra ngoài, đến những nơi mới mẻ như công viên, rạp xiếc, khu vui chơi, nhà người thân, cửa hàng…để trẻ làm quen với các tiếng nói lạ, ngôn ngữ phong phú trong cuộc sống. Tiếp xúc với càng nhiều hoàn cảnh mới, sự vật mới sẽ giúp mở rộng khả năng giao tiếp và phát triển ngôn ngữ cho trẻ.
[inline_article id=398]
Cần tuân thủ những nguyên tắc gì?
– Sử dụng ngôn ngữ chuẩn (cả trong ngữ điệu và ngôn từ), tránh dùng từ không hay, từ lóng trước mặt trẻ và không nói ngọng theo trẻ.
–Độ phức tạp tăng dần: Đi từ dễ đến khó, từ cái thân thuộc đến cái ở xa, trừu tượng hơn.
– Kiên nhẫn và kiên nhẫn: Cho dù bé chưa nói được hay chỉ mới ê a những từ vô nghĩa thì ba mẹ vẫn hãy luôn kiên nhẫn trò chuyện với con. Chú ý lắng nghe con nói, nghe con nói hết rồi mới nhắc lại lời con nói theo cách chuẩn nhất để con hiểu và sửa sai theo cách cha mẹ vừa làm. Khi nói chuyện cha mẹ nên chọn những câu ngắn, đơn giản để con học và tiếp thu.
– Luôn khen ngợi, động viên khi trẻ nói được từ mới. Điều này sẽ giúp trẻ tự tin và hào hứng hơn, thích nói, thích học từ mới hơn.
Một chương trình phát triển trí thông minh cho trẻ em tại Đại học Georgia (Hoa Kỳ) đã cho thấy trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ có thể học các kĩ năng nhất định một cách dễ dàng trong suốt thời thơ ấu. Vì vậy, chính độ nhạy bén và cách giáo dục linh hoạt của bố mẹ liên tục và trong một khoảng thời gian nhất định có thể sẽ giúp trẻ kiểm soát cảm xúc từ lúc còn trong nôi.
Nuôi dưỡng trí tuệ cảm xúc ở trẻ rất quan trọng
Chỉ số trí tuệ cảm xúc – EQ (Emotional Intelligence Quotient ) thường được xác định dựa trên khả năng nhận biết, đánh giá và kiểm soát cảm xúc bản thân.
Trước hết, cảm xúc là chất xúc tác kết nối con người lại gần nhau. Bằng việc bồi đắp EQ cho trẻ, cha mẹ cũng đang dần hình thành nên sợi dây vô hình gắn kết tình cảm giữa mình với con cái. Những bé có thể tự kiểm soát cảm xúc thường nhạy cảm với những biểu hiện của người khác, bé có thể dễ dàng đồng cảm hoặc chia sẻ. Điều này giúp bé có đời sống nội tâm phong phú và có thể làm việc tốt hơn.
Những cảm xúc tích cực như yêu thương, đồng cảm, hạnh phúc, hy vọng được định hình từ cách cha mẹ nuôi dưỡng trẻ ngay từ khi còn nhỏ
EQ cao giúp trẻ học tập tốt, giải quyết các vấn đề và phát triển các mối quan hệ xã hội tích cực. Chẳng hạn như trẻ sẽ trở nên thân thiện hơn, lịch sự, lễ phép, hòa đồng, có quan hệ tốt với gia đình, dễ dàng hòa nhập với mọi người xung quanh
Ngoài ra, trẻ còn có khả năng cân bằng các cảm xúc tiêu cực, kiểm soát cảm giác căng thẳng, lo lắng cũng như có thể xử lý tình huống linh hoạt hơn. Tất cả những điều này rất quan trọng cho sự phát triển của bé bây giờ và cả tương lai sau này.
[inline_article id=97679]
Làm thế nào để bồi dưỡng EQ cho trẻ?
Nhóm cảm xúc
– Người lớn phải hạn chế các cảm xúc tiêu cực như nóng nảy, hung hăng, cáu gắt… khi có mặt trẻ. Thậm chí, nhiều nghiên cứu cho thấy rằng, ngay cả trong giai đoạn bầu bí, tâm trạng của mẹ cũng sẽ ảnh hưởng nhiều đến xúc cảm của thai nhi đấy!
– Mỉm cười với con thật nhiều để bé hiểu đó là tín hiệu của yêu thương, vui mừng,… Thái độ cha mẹ trước mặt con càng tích cực thì sẽ càng nuôi dưỡng những điều tương tự ở trẻ.
– Tạo cho con một môi trường an toàn, thân thiện và phù hợp với bởi trẻ lớn lên trong sự yêu thương sẽ học được tính tự tin và lòng nhân đạo.
– Luôn luôn có hồi đáp với mọi phản ứng của trẻ vì như thế sẽ giúp bé cưng thoải mái bộc lộ cảm xúc thật của mình hơn.
– Bày tỏ sự đồng cảm, sẻ chia khi bé khó chịu. Trẻ sẽ cảm thấy ấm áp, không sợ hãi, từ đó hình thành cảm giác an toàn, giúp trẻ phát huy sự tự tin và thói quen chia sẻ, bày tỏ cảm xúc.
– Sử dụng những ngôn từ ngọt ngào với bé. Điều này giúp bé có một tính khí ôn hòa, nhã nhặn.
Nhóm lý lẽ
– Giải thích rõ lý do tại sao bạn không chấp nhận yêu cầu nào đó của bé. Đừng nghĩ bé còn nhỏ sẽ không hiểu, dù không nói lại nhưng bé biết bạn muốn gì.
– Luôn bày tỏ phản hồi tích cực đối với hành vi tốt của bé, khen ngợi nếu bé ăn ngoan, ngủ giỏi, biết cất đồ chơi… Được khích lệ bé sẽ càng tự tin và nhiệt tình hơn trong những điều tốt tương tự.
– Giải thích cho bé hiểu hành động của bé tác động ra sao đến mọi người xung quanh để trẻ biết chú ý hơn đến người khác, từ đó hình thành ý thức quan tâm cộng đồng.
Nhóm hoạt động
– Khuyến khích bé tham gia làm việc nhà với mẹ, chẳng hạn như xếp quần áo, lấy giúp mẹ chiếc khăn, dọn dẹp đồ chơi… Điều này sẽ giúp bé có ý thức chia sẻ, tạo dựng niềm vui được giúp đỡ và gắn bó với người xung quanh.
– Dạy con cách bày tỏ những cảm xúc như vui, buồn, nhớ, xấu hổ,… bằng lời nói, vì như vậy sẽ mang lại cho trẻ cảm giác an toàn và được giúp đỡ.
– Tập một môn nghệ thuật. Ở độ tuổi này, môn vẽ là thích hợp nhất, thông qua trong quá trình vẽ, trẻ sẽ thể hiện được sự sáng tạo, đồng thời biểu lộ được suy nghĩ, tình cảm của chính mình.
– Cha mẹ nên phát huy lòng nhân ái và cởi mở ở trẻ bằng cách cho trẻ tiếp xúc nhiều với thiên nhiên, hoa cỏ, thú nuôi và những bạn bè đồng trang lứa.
Bé từ 8-12 tháng tuổi sẽ có quyền lựa chọn nhiều hơn
Bé từ 8-12 tháng tuổi sẽ có nhiều sự lựa chọn hơn
1/ Thực đơn ăn dặm cho bé 8-10 tháng tuổi
– Măng tây
Bước 1: Bỏ gốc, tước vỏ măng tây.
Bước 2: Rửa sạch, cho vào nồi hấp cho đến khi măng chín mềm
Bước 3: Xay nhuyên măng tây, sau đó dùng nước pha loãng hỗn hợp cho bé dễ ăn hơn. Khi bé đã quen dần và có thể ăn thức ăn rắn, đặc, mẹ có thể để nguyên măng tây sau khi hấp chín cho bé tự bốc ăn.
– Các loại đậu khô
Bước 1: Chế biến đậu theo hướng dẫn ghi trên bao bì. Tốt nhất, không nên ngâm đậu trong nước trước khi nấu, vì sẽ khiến đậu mau chín mềm.
Bước 2: Ray/xay nhuyễn đậu đã nấu chín
Bước 3: Dùng phần nước còn lại sau khi nấu để pha loãng hỗn hợp xay nhuyễn để cho bé dễ ăn
Bước 4: Có thể cho thêm một ít cà rốt, bí đao hay bí đỏ… vào, nếu muốn
Lưu ý dành cho mẹ: Nếu muốn cho đậu vào hầm chung với canh/súp gà hay rau củ, mẹ nên vớt đủ phần đậu cho bé ăn trước khi nêm muối vào canh.
– Súp-lơ xanh
Bước 1: Rửa sạch, có thể ngâm súp-lơ trong nước muối loãng khoảng 15 phút để loại bỏ các loại hóa chất còn sót lại
Bước 2: Cắt nhỏ rồi hấp hơi cho đến khi súp-lơ mềm
Bước 3: Ray/ xay nhuyễn rồi cho thêm chút nước để pha loãng cho bé dễ ăn
Không chỉ chứa nhiều vitamin và khoáng chất, súp-lơ xanh còn có đặc tính chống dị ứng, giúp giảm thiểu nguy cơ dị ứng và hen suyễn ở trẻ nhỏ
– Cà tím
Bước 1: Rửa sạch và gọt vỏ
Bước 2: Cắt thành từng miếng nhỏ rồi hấp cho đến khi bí mềm nhũn. Mẹ cũng có thể cắt cà tím làm tư rồi cho vào lò nướng khoảng 200 độ trong vòng 30 phút hoặc đến khi cà mềm.
Bước 3: Ray/xay nhuyễn rồi cho thêm chút nước để pha loãng cho bé dễ ăn
– Khoai tây
Bước 1: Gọt vỏ rồi cắt nhỏ khoai tây hoặc mẹ có thể rửa sạch rồi cho vào lò nướng
Bước 2: Cho khoai vào nồi rồi đổ nước vừa ngập mặt rồi nấu cho đến khi khoai mềm
Bước 3: Ray/xay nhuyễn khoai. Nếu trong quá trình xay cảm thấy quá đặc, mẹ có thể lấy phần nước còn lại sau khi luộc cho vào để pha loãng ra cho dễ xay
Bước 4: Dùng phần nước còn lại sau khi luộc pha loãng hỗn hợp để cho bé dễ ăn, có thể dùng sữa mẹ hay sữa công thức để thay thế (nếu muốn)
2/ Thực đơn ăn dặm cho bé 10-12 tháng tuổi
– Rau chân vịt hoặc cải xoăn
Bước 1: Rau sau khi rửa sạch đem hấp cho chín mềm. Lưu ý, khi xếp rau vào rổ để hấp, mẹ nhớ chừa lỗ trống ở giữa rổ, rau sắp xung quanh để hơi nước có thể bốc lên đủ để chín rau. Rau khi chín sẽ co và héo lại.
Bước 2: Lấy rau ra rồi cho vào máy xay nhuyễn. Có thể cho thêm nước lọc để pha loãng hỗn hợp cho bé ăn.
Lưu ý dành cho mẹ: Không nên dùng nước luộc rau để pha loãng hỗn hợp cho bé.
– Rau chân vịt xào
Bước 1: Làm nóng chảo rồi cho dầu ô liu vào
Bước 2: Khi dầu bắt đầu nóng, cho rau vào xào cho đến khi rau mềm. Lá rau sẽ co và héo lại khi chín
Bước 4: Lấy rau ra, xay nhuyễn và cho thêm nước vào để pha loãng hỗn hợp
Bước 5: Có thể cho thêm một ít bột tỏi, hành hay húng quế để dậy mùi thức ăn
Trong các loại rau củ, rau chân vịt là loại có giá trị dinh dưỡng cao ngất ngưỡng
Bước 4: Kết hợp nho khô, đường và bột quế rồi rắc đều lên trên bề mặt của hỗn hợp
Bước 5: Nướng bánh với nhiệt độ khoảng 160 độ C trong 40-45 phút hay cho đến khi có thể găm được con dao ở gần giữa bánh và khi rút lên thì không bị dính gì cả
