Category: Năm đầu đời của bé

Sự thật 1: Sữa mẹ không phải lúc nào cũng màu trắng

“Trắng như sữa”, đây là hình ảnh đầu tiên khi mọi người nhắc về sữa mẹ. Thực tế, sữa mẹ không chỉ có màu trắng, màu kem mà còn có thể màu cam, màu xanh lá, xanh dương… Nếu không đi kèm những dấu hiệu nguy hiểm khác, dù sữa mẹ màu gì, bạn cũng không cần quá lo.

Sự thật 2: Sữa mẹ thay đổi theo thời tiết

Sữa mẹ có thể đặc hơn vào hôm nay, nhưng sẽ loãng hơn vào hôm sau. Điều này hoàn toàn bình thường, bởi sữa mẹ có thể bị ảnh hưởng bởi thời tiết. Khi trời nóng, cơ thể mẹ sẽ tiết ra nhiều sữa hơn, đảm bảo bé yêu có đủ lượng nước cần thiết.

Sự thật 3: “Nhất bên trọng, nhất bên khinh”

Tuy cùng một nguồn, nhưng lượng sữa 2 bên bầu ngực không hoàn toàn giống nhau. Tương tự như 2 bàn tay, có bàn tay lớn, bàn tay nhỏ, ngực cũng sở hữu kích thước không giống nhau: Một bên cho sữa nhiều, một bên cho ít sữa. Lưu ý: Cho bé bú đều, cân bằng 2 bên. Tuy nhiên, không nên thay đổi liên tục trong cùng 1 cữ bú.

[inline_article id=73219]

Sự thật 4: Cảm xúc thay đổi khi tiết sữa

Oxytocin, hormone kích thích tiết sữa đôi khi làm bạn thoải mái, bình tình, hoặc buồn ngủ. Tuy nhiên, với phụ nữ có phản xạ tiết sữa mạnh hơn, bạn có thể cảm thấy buồn bực, lo lắng, bất an.

Sự thật 5: Lượng sữa tăng theo thời gian

Ngực có xu hướng to bất thường, nhất là 3-5 ngày sau khi bé chào đời. Nguyên nhân là do lượng sữa mẹ tăng theo thời gian. Bên cạnh thời gian, giới tính của trẻ cũng là nguyên nhân làm thay đổi lượng sữa. Nghiên cứu cho thấy, mẹ sinh bé trai sẽ có lượng sữa sẽ nhiều hơn 25% so với mẹ sinh bé gái.

Sự thật 6: Đầu ti không phải nơi tiết sữa duy nhất

Ngoài đầu ti, sữa mẹ còn có thể chảy ra từ những lỗ nhỏ ở bên ngực. Mỗi bên ngực có khoảng 15-25 ống dẫn sữa. Tuy nhiên, dù sữa chảy ra từ bao nhiêu nguồn đi nữa, khi cho con bú, ngực mẹ cũng chỉ tiết ra một lượng vừa đủ cho bé, không hơn, không kém.

Sự thật 7: Trẻ sơ sinh có thể đợi sữa mẹ về

Sữa mẹ về không kịp trong những ngày đầu sau sinh là mối lo của rất nhiều mẹ. Tuy nhiên, mẹ không cần quá lo nhé! Trẻ mới sinh chỉ cần 1-2 giọt sữa cũng đủ làm dịu cơn đói, bởi những giọt sữa đầu này chứa rất nhiều protein và năng lượng. Hơn nữa, dạ dày của bé mới sinh lúc này cũng khá “khiêm tốn”, chỉ vừa bằng một hòn bi nhỏ. Trẻ không cần uống thêm sữa công thức trong lúc chờ mẹ về.

[inline_article id=153509]

Sự thật 8: Sữa mẹ thay đổi trong cùng 1 cữ bú

Lượng sữa lúc đầu được gọi là nước sữa, có tác dụng làm dịu cơn khát. Khi trẻ tiếp tục bú, lượng nước sữa này sẽ dần được thay thế bằng sữa giàu chất béo, năng lượng và protein hơn. Sữa lúc này mới có tác dụng thỏa mãn cơn đói của trẻ. Cũng chính vì đều này, khi cho con bú, mẹ nên cho bé bú hết một bầu sữa, sau đó mới chuyển sang bên ngực còn lại. Tránh thay đổi liên tục trong 1 cữ bú, tránh trường hợp dù bú lâu, nhưng bé mới chỉ “tiếp cận” được phần nước sữa chứ chưa bú tới lượng sữa giàu năng lượng, dinh dưỡng.

Sự thật 9: Mẹ cho con bú cần bổ sung thật nhiều nước

Theo các chuyên gia, trước khi cho con bú, mẹ nên uống một ly nước lọc đầy. Cách này vừa kích sữa mẹ về nhiều, vừa đảm bảo mẹ không bị khát trong lúc cho bú. Ngoài nước lọc, nước ép cũng là một lựa chọn tuyệt vời cho mẹ. Tuy nhiên, bạn nên tránh cà phê, hoặc các loại nước có ga. Hàm lượng caffein trong những đồ uống này sẽ làm mẹ bị lợi tiểu và nhanh khát nước hơn.

Sự thật 10: Tiết sữa mỗi ngày bằng đi bộ 12km

Không cần hùng hục với các bài tập giảm cân sau sinh, cho con bú mỗi ngày cũng là hình thức giảm cân hiệu quả. Theo nghiên cứu, năng lượng để hoàn tất quy trình tiết sữa trong một ngày có thể tương đương với phần năng lượng tiêu hao khi bạn đi bộ một quãng đường khoảng 12km. Vì vậy, mẹ không cần quá lo về cân nặng sau sinh, cứ tập trung chăm sóc trẻ sơ sinh thật chu đáo, tự khắc cân nặng sẽ “tụt dốc không phanh” ngay.

Bất kỳ loại thực phẩm nào mẹ ăn trong thời gian cho con bú cũng đều có thể ảnh hưởng đến sữa mẹ, đặc biệt là các loại thuốc kháng sinh. Vì vậy, trừ trường hợp bất khả kháng, hầu hết các mẹ sẽ cố gắng hạn chế không uống kháng sinh khi cho con bú. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, dù có thể tác động đến sữa mẹ, nhưng không phải tất cả các thuốc đều được bé hấp thu.

MarryBaby điểm danh một số loại thuốc kháng sinh thường dùng và những ảnh hưởng của các loại thuốc này đến việc cho con bú, mẹ tham khảo thử nhé!

1. Uống kháng sinh khi cho con bú: Thuốc nào an toàn?

Thuốc kháng sinh có thể được chỉ định để điều trị nhiều loại bệnh khác nhau. Với những loại thuốc kháng sinh sau, mẹ có thể an tâm sử dụng, bởi dù chúng bài tiết rất ít qua sữa mẹ.

– Fluconazole: Kháng nấm

– Miconazole: Điều trị nhiễm trùng nấm men

– Clotrimazole: Điều trị nhiễm trùng do nấm men và nhiễm nấm

– Penicillins: Trị nhiễm trùng do vi khuẩn

– Cephalosporin: Điều trị nhiễm trùng phổi, tai, da, đường tiểu, họng và xương

– Acyclovir và valacyclovir: Điều trị nhiễm trùng do herpes

– Erythromycin: Điều trị nhiễm trùng ở da và đường hô hấp

Lưu ý: Trẻ sơ sinh bú mẹ có sử dụng kháng sinh như penicillins, cephalosporins, macrolides, và aminoglycosides thường có sự thay đổi hệ vi khuẩn ruột, dẫn đến trẻ đi phân lỏng và tiêu chảy. Tuy nhiên, mẹ không cần quá lo bởi chỉ ảnh hưởng tạm thời.

[inline_article id=67820]

2. Uống kháng sinh có ảnh hưởng đến sữa mẹ? Những loại kháng sinh mẹ cho con bú nên cẩn thận!

– Tetracycline được chỉ định điều trị trong thời gian ngắn sẽ không ảnh hưởng xấu. Tuy nhiên, nếu dùng để điều trị lâu dài, chẳng hạn như trị mụn sẽ không an toàn.

– Metronidazole (biệt dược Flagyl) được chỉ định điều trị nhiễm khuẩn âm đạo có thể làm ảnh hưởng đến vị sữa, màu sữa. Ngoài ra, trẻ bú mẹ đang sử dụng thuốc này có thể bị tiêu chảy.

– Nitrofurantoin (Furadantin, Macrodantin) tuy chỉ bài tiết một lượng nhỏ qua sữa mẹ nhưng có thể gây thiếu máu tán huyết do thiếu G6PD ở trẻ sơ sinh. Thuốc cũng có thể thay đổi màu nước tiểu, nước mắt và sữa của mẹ.

– Vancomycin và teicoplanin được sử dụng điều trị bệnh nhiễm trùng đề kháng MRSA. Tác dụng phụ của những thuốc này có khả năng trở nặng, do vậy cần kiểm tra công thức máu, chức năng gan thận. Việc điều trị MRSA thường sử dụng dạng thuốc tiêm bắp và tiêm tĩnh mạch.

– Chloramphenicol ít được kê toa và chỉ định trong thời gian cho con bú, bởi thuốc có thể gây hóa cốt khung xương và gây “hội chứng xám trên trẻ sơ sinh”, một rối loạn nặng ảnh hưởng đến các enzyme chức năng gan, dẫn đến trẻ bị hạ huyết áp, thiếu oxy, thậm chó có thể gây tử vong.

– Kháng sinh doxycycline hoặc minocycline: Nếu nuôi con bằng sữa mẹ, bạn nên tránh sử dụng các loại thuốc kháng sinh này vì thuốc sẽ bài tiết qua sữa mẹ và ảnh hưởng đến trẻ sơ sinh, có thể gây ngộ độc, nhuộm màu răng, giảm sự phát triển xương. Do đó, uống kháng sinh có ảnh hưởng đến sữa mẹ không thì một số loại là có nhé mẹ.

3. Uống kháng sinh có mất sữa không?

Ngoài lo lắng về ảnh hưởng của thuốc đến sức khỏe trẻ sơ sinh, những mẹ uống kháng sinh khi cho con bú còn có một nỗi lo khác: Nỗi lo mất sữa. Khác với nỗi lo của các mẹ sau sinh, theo các chuyên gia, nếu bạn đang có vấn đề sức khỏe cần điều trị bằng kháng sinh, bạn vẫn nên sử dụng thuốc để nhanh khỏi bệnh. Tránh để bệnh trở nên nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sức khỏe. Một số loại kháng sinh vẫn được chỉ định cho mẹ cho con bú.

Vậy uống kháng sinh có mất sữa không, uống kháng sinh có ảnh hưởng đến sữa mẹ? Theo các chuyên gia, uống kháng sinh có thể làm mẹ ít sữa hơn, nhưng không gây mất sữa hoàn toàn. Bạn chỉ cần cho trẻ bú đều đặn, kích thích quá trình tiết sữa, đồng thời cố gắng ăn uống đủ chất, uống nhiều nước.

Kinh nghiệm của một mẹ từng uống kháng sinh suốt 4 tháng sau sinh con cho biết: Với câu hỏi “Uống kháng sinh có mất sữa không” thì với tôi là không. Ngay sau sinh tôi bị viêm phổi, ho triền miên nên phải uống đủ loại kháng sinh cho hết bệnh. Song bệnh không hề hết. Mỗi ngày tôi đều uống kháng sinh nhưng vẫn cho con bú bình thường. Có điều sữa tôi không tràn trề như các bà mẹ khác. Con tôi vẫn phải bú mẹ song song với bú bình. Sau bốn tháng tôi đi làm thì tự dưng hết ho, có lẽ do đi làm đầu óc thoải mái, ăn được nhiều hơn nên khỏe hơn. Và tôi cho con bú đến tận 17 tháng. Ngày đi làm, tối và đêm con bú mẹ. 

Trái ngược với lo lắng của các mẹ, theo các chuyên gia, mẹ ít sữa hay nhiều sữa không phụ thuộc vào kích thước vòng 1. Vòng 1 đầy đặn hay khiêm tốn phụ thuộc nhiều vào các mô mỡ bên trong. Tuy nhiên, lượng mô mỡ này không liên quan đến khả năng tạo sữa. Vì vậy, dù có ngực khiêm tốn, bạn vẫn có thể tạo đủ lượng sữa cho con bú.

Thực tế, tất cả những người nuôi con bằng sữa mẹ đều có thể sản xuất một lượng sữa bằng nhau trong vòng 24 giờ, bất kể kích thước ngực. Khi bạn cho con bú, ngực liên tục tạo ra sữa và tích lũy sữa giữa sau mỗi cữ bú, bởi thông thường, trẻ sơ sinh chỉ bú khoảng 75-80% lượng sữa trong bầu ngực. So với ngực nhỏ, những mẹ ngực lớn sẽ có “sức chứa” nhiều hơn và có thể dự trữ nhiều hơn giữa các cữ bú.

Chẳng hạn, nếu một bộ ngực lớn chứa được 180ml và bé bú 120ml mỗi bên, tổng cộng 240ml. Nghĩa là mỗi bên ngực sẽ còn lại 60ml, tổng cộng là 120ml cho lần bú tiếp theo, chưa kể lượng sữa tạo ra khi bé bú. Với bộ ngực nhỏ, sức chứa có thể khoảng 120ml mỗi bên. Mỗi lần bú, bé có thể tiêu thụ khoảng 90ml mỗi bên, tổng cộng là 180ml. Như vậy, mỗi bên ngực sẽ còn lại 30ml, tổng cộng là 60ml cho lần bú tiếp theo, chưa kể lượng sữa tạo ra khi bé bú.

Do lượng sữa trẻ nạp vào ít hơn nên các mẹ ngực nhỏ có thể sẽ phải cho con bú nhiều lần hơn. Tuy nhiên, điều này có thể không đúng với tất cả mọi người, bởi mỗi cặp mẹ con là duy nhất. Chính vì vậy, thay vì cho bé bú theo giờ cố định, mẹ nên cho con “tuti” theo nhu cầu.

Những nguyên nhân gây ít sữa thường gặp

Không phải kích thước vòng 1, những sai lầm phổ biến sau đây mới chính là “thủ phạm” chính làm mẹ ít sữa.

1. Không cho bé bú thường xuyên, bú đủ cữ

Cơ thể sản xuất sữa dựa theo cơ cấu cung – cầu: Bé bú càng nhiều, sữa mẹ càng nhiều. Nếu mẹ cho bé uống thêm sữa công thức hoặc cho bé ăn dặm sớm làm bé bú ít sữa đi, sữa mẹ cũng sẽ giảm dần, đến khi mất hẳn.

Mẹ cũng nên lưu ý cho bé bú đủ thời gian, ít nhất 5-10 phút cho mỗi cữ bú. Nếu trẻ ngủ khi đang bú, mẹ có thể dùng tay vỗ nhẹ vào má để đánh thức bé dậy.

2. Cách cho bú chưa đúng

Bé bú không đúng cách, miệng ngậm không hết được quầng vú sẽ không kích thích được phản xạ xuống sữa. Trẻ không nạp đủ lượng sữa cần thiết, sẽ quấy khóc, từ đó làm mẹ lo lắng mình không đủ sữa.

[inline_article id=81021]

3. Mẹ ít sữa do tâm trạng

Có thể bạn không biết, nhưng tâm trạng của bạn cũng ảnh hưởng lớn đến cơ chế tiết sữa. Mẹ có tâm trạng lo âu, phản xạ tiết sữa có thể hoạt động kém, thậm chí không hoạt động. Sữa có thể tích trữ nhiều trong bầu ngực, nhưng lại không thể chảy ra được.

4. Dinh dưỡng sau sinh kém

So với những mẹ ăn uống đầy đủ, những mẹ kiêng khem thường có lượng sữa ít hơn. Sau sinh, cơ thể cần được bổ sung dinh dưỡng đầy đủ để nhanh chóng phục hồi, đồng thời cũng tích lũy dinh dưỡng tạo sữa cho con. Cố gắng tăng cường thực phẩm giàu đạm, tinh bột, trái cây và rau xanh.

[inline_article id=30232]

5. Không vệ sinh bầu ngực

Trước và sau khi cho con bú, bạn nên dùng khăn ấm lau sạch bầu ngực và xoa nhẹ đầu vú để kích thích tiết sữa. Nếu ngực bị cương, tức, mẹ có thể dùng khăn ấm massage nhẹ nhàng bầu ngực theo hướng từ trên xuống dưới để thông tuyến sữa.

6. Thiếu sản tuyến vú

Một số ít mẹ bị thiếu mô tuyến ngực hay còn gọi thiếu sản tuyến vú, ngực không phát triển hoặc phát triển không đáng kể. Mẹ chỉ có thể tạo ra một ít sữa, không đáp ứng đủ nhu cầu của trẻ. Dù vậy, các chuyên gia vẫn khuyến khích bạn nên cho con bú, bởi tuy ít, nhưng sữa mẹ sẽ mang lại rất nhiều lợi ích cho trẻ. Hơn nữa, sự gần gũi đặc biệt bạn cảm nhận khi cho con bú không phụ thuộc vào số lần bé bú hoặc lượng sữa bạn có thể tạo ra.