Author: Đài Trương

Quặm mi là gì?

Quặm mi (entropion) là tình trạng bờ mi xoay vào trong, hướng về phía nhãn cầu thay vì nằm ở vị trí bình thường. Khi đó, lông mi có thể liên tục chạm và cọ vào giác mạc – lớp mô trong suốt nằm ở phía trước mắt.

Quặm mi thường gặp ở mi dưới, có thể ở một hoặc cả 2 mắt. Nếu không được điều trị, tình trạng cọ xát kéo dài có thể gây tổn thương giác mạc và ảnh hưởng đến thị lực.

Tuy nhiên, cần lưu ý, không phải mọi trường hợp có lông mi cọ vào mắt đều là quặm mi. Một số người có thể bị lông mi mọc sai hướng (trichiasis) trong khi vị trí bờ mi vẫn bình thường. Để xác định đúng nguyên nhân, tốt nhất bạn nên đến thăm khám tại các cơ sở y tế.

Dấu hiệu quặm mi

Quặm mi có thể gây ra nhiều triệu chứng khó chịu ở mắt, bao gồm:

• Cảm giác cộm mắt hoặc như có dị vật trong mắt
• Quan sát thấy có tình trạng lông mi mọc ngược vào trong
• Đỏ mắt
• Chảy nước mắt.
• Nhìn mờ.
• Đau hoặc khó chịu ở mắt.
• Ngứa mắt.
• Nhạy cảm với ánh sáng (sợ ánh sáng) và gió.
• Tiết dịch hoặc đóng ghèn, vảy quanh mắt.

Khi mới xuất hiện, các triệu chứng của quặm mi có thể chỉ xảy ra thỉnh thoảng. Tuy nhiên, theo thời gian, khi tình trạng quặm mi tiến triển, các triệu chứng có thể xuất hiện thường xuyên và kéo dài hơn.

Nguyên nhân quặm mi là gì?

Quặm mi thường xảy ra khi các cấu trúc nâng đỡ mi mắt bị thay đổi, khiến bờ mi không còn giữ được vị trí bình thường và có xu hướng cuộn vào phía trong. 

Tuổi tác là một trong những nguyên nhân thường gặp nhất, đặc biệt ở người trên 60 tuổi. Khi lớn tuổi, các cơ, gân và mô nâng đỡ mi dần trở nên lỏng lẻo, khiến mi dưới dễ bị xoay vào trong.

Ngoài quá trình lão hóa, quặm mi cũng có thể xuất hiện do:

• Chấn thương mắt làm thay đổi cấu trúc và vị trí của bờ mi.
• Nhiễm trùng ở mắt, gây viêm và để lại những thay đổi ở mi.
• Phẫu thuật mắt trước đó làm ảnh hưởng đến vị trí của mi mắt.
• Tình trạng viêm kéo dài khiến các mô quanh mi thay đổi
• Sẹo ở mi mắt do chấn thương, nhiễm trùng, viêm hoặc phẫu thuật.

[summary title=””]

Trẻ nhỏ bị quặm mi có thể là do bẩm sinh. Quặm mi bẩm sinh là tình trạng hiếm gặp, xuất hiện từ khi trẻ còn nhỏ do đặc điểm cấu trúc của mi mắt. Mức độ quặm ở mỗi trẻ có thể khác nhau. Một số trường hợp nhẹ có thể cải thiện khi trẻ lớn lên, trong khi những trường hợp nặng có thể cần được phẫu thuật.

[/summary]

Điều trị quặm mi như thế nào?

Phương pháp điều trị quặm mi sẽ phụ thuộc vào nguyên nhân, mức độ quặm và tình trạng của giác mạc. Mục tiêu điều trị là giảm sự cọ xát của lông mi với bề mặt mắt, bảo vệ giác mạc và đưa bờ mi trở lại vị trí phù hợp.

Điều trị quặm mi nhẹ

Ở những trường hợp nhẹ, bác sĩ có thể áp dụng các biện pháp hỗ trợ như nước mắt nhân tạo, thuốc mỡ bôi trơn, băng dán mi hoặc kính áp tròng mềm để giảm kích ứng và bảo vệ giác mạc. 

Một số trường hợp bác sĩ có thể chỉ định đốt điện, áp lạnh hoặc laser. Tuy nhiên, các phương pháp này thường hiệu quả không cao, hay tái phát nên phải thực hiện nhiều lần. 

Phẫu thuật quặm mi dưới

Đối với trường hợp nặng, gây tổn thương giác mạc, phẫu thuật thường là phương pháp điều trị chính. Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể thực hiện phẫu thuật để điều chỉnh các cấu trúc nâng đỡ mi, làm căng mi hoặc xử lý mô sẹo để đưa bờ mi về vị trí bình thường.

Khi gặp phải tình trạng quặm mi, người bệnh không nên tự ý nhổ lông mi hoặc áp dụng các biện pháp tại nhà kéo dài thay cho việc thăm khám. Bởi tình trạng quặm nếu không được điều trị đúng cách có thể gây trầy xước, sẹo hoặc các tổn thương khác ở giác mạc.

Các câu hỏi thường gặp

1. Có nên thực hiện các mẹo chữa lông quặm theo dân gian?

Bạn không nên tự ý áp dụng các mẹo chữa lông quặm theo dân gian, đặc biệt là những cách đưa các loại lá, nước hoặc nguyên liệu chưa khử trùng vào mắt. Những phương pháp này chưa có đủ bằng chứng về hiệu quả và có thể làm tăng nguy cơ kích ứng, nhiễm trùng hoặc tổn thương bề mặt mắt.

Nếu với trường hợp có biểu hiện quặm mi, bạn nên thăm khám bác sĩ chuyên khoa mắt để xác định nguyên nhân. Trường hợp chỉ có một vài sợi lông mi mọc sai hướng, bác sĩ có thể xử lý trực tiếp. Nếu nguyên nhân là quặm mi (bờ mi cuộn vào trong), cần điều trị tình trạng bờ mi thay vì chỉ xử lý phần lông mi.

2. Có nên nhổ lông mi quặm không? Cách nhổ lông mi quặm “chuẩn” khoa học

Bạn không nên tự dùng nhíp nhổ lông mi thường xuyên tại nhà, bởi thao tác không đúng hoặc dụng cụ không sạch có thể gây tổn thương da mi, kích ứng hoặc làm tăng nguy cơ nhiễm trùng. 

Nếu lông mi liên tục cọ vào giác mạc, cách nhổ lông mi quặm khoa học là hãy đến cơ sở y tế. Bác sĩ nhãn khoa có thể kiểm tra và loại bỏ những sợi lông mi bất thường bằng dụng cụ phù hợp trong điều kiện vô khuẩn.

3. Quặm mi có tự khỏi không?

Quặm mi thường không tự khỏi hoàn toàn, đặc biệt ở người lớn tuổi khi nguyên nhân liên quan đến sự lỏng lẻo của các cấu trúc nâng đỡ mi. Một số trường hợp quặm mi nhẹ ở trẻ nhỏ có thể cải thiện khi mi mắt phát triển nhưng không nên tự theo dõi kéo dài nếu lông mi liên tục cọ vào mắt.

Nếu quặm mi gây cộm, đỏ mắt, chảy nước mắt hoặc đau mắt, bạn nên khám chuyên khoa mắt để xác định nguyên nhân và mức độ tổn thương. Điều trị phù hợp giúp hạn chế tình trạng lông mi cọ xát với giác mạc và phòng ngừa các biến chứng ảnh hưởng đến thị lực.

Quặm mi kéo dài nếu không được điều trị có thể làm tổn thương giác mạc và ảnh hưởng đến thị lực. Vì vậy, nếu nghi ngờ bị quặm mi, bạn không nên chủ quan hoặc tự xử lý bằng các mẹo dân gian. Thay vào đó, hãy đến thăm khám bác sĩ chuyên khoa mắt để được chẩn đoán và điều trị phù hợp.

Alexithymia không có nghĩa là một người không có cảm xúc hay cố tình tỏ ra lạnh lùng. Họ vẫn có những trải nghiệm cảm xúc nhưng gặp khó khăn khi nhận diện, phân biệt và diễn đạt chúng bằng lời. Hiểu đúng đặc điểm này có thể giúp mỗi người chăm sóc sức khỏe tinh thần, giao tiếp hiệu quả và tìm kiếm hỗ trợ phù hợp.

Alexithymia là gì?

Alexithymia là tình trạng một người gặp khó khăn trong việc nhận biết, phân biệt, xử lý hoặc diễn tả cảm xúc của chính mình. Đây không phải là một rối loạn tâm thần được chẩn đoán độc lập mà thường được xem là một đặc điểm tâm lý.

Thuật ngữ “alexithymia” có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp, mang ý nghĩa gần với “không có từ ngữ cho cảm xúc”. Ba đặc điểm cốt lõi thường được nhắc đến gồm:

• Khó xác định mình đang cảm thấy điều gì.
• Khó mô tả cảm xúc bằng lời nói.
• Có xu hướng tập trung vào sự kiện và thông tin bên ngoài hơn trải nghiệm nội tâm.

Người mắc chứng alexithymia không hoàn toàn mất cảm xúc. Họ có thể nhận thấy cơ thể đang phản ứng hoặc biết rằng mình cảm thấy dễ chịu hay khó chịu, nhưng không gọi tên chính xác cảm xúc. Chẳng hạn, một người nhận ra tim đập nhanh và bụng cồn cào nhưng không biết gọi tên cảm xúc đó là lo lắng, hào hứng hay tức giận.

Alexithymia có thể xuất hiện ở bất kỳ ai. Đặc điểm này được ghi nhận phổ biến hơn ở người tự kỷ và có thể đồng thời xuất hiện cùng trầm cảm, rối loạn lo âu, sang chấn tâm lý hoặc một số tình trạng thần kinh. Tuy nhiên, có alexithymia không đồng nghĩa với việc chắc chắn mắc các tình trạng trên.

Phân biệt alexithymia với khó khăn ngẫu nhiên khi diễn tả cảm xúc

[summary title=””]

Khó nói thành lời trong một vài tình huống là phản ứng bình thường. Trong khi đó, chứng alexithymia thường mang tính kéo dài, xuất hiện trong nhiều hoàn cảnh và ảnh hưởng đáng kể đến cuộc sống.

[/summary]

Bất kỳ ai cũng có lúc bối rối trước cảm xúc phức tạp, đặc biệt khi căng thẳng, xảy ra xung đột hoặc trải qua biến cố. Sau khi bình tĩnh, người đó thường có thể nhận ra và trình bày cảm xúc của mình.

Với chứng khó nhận biết cảm xúc, khó khăn này thường lặp lại. Người mắc có thể không gọi tên được cảm xúc ngay cả khi có thời gian suy nghĩ; thường xuyên nhầm cảm xúc với cảm giác cơ thể; hoặc chỉ thuật lại sự việc mà không mô tả trải nghiệm bên trong. Vì vậy, không nên dựa vào một lần “không biết nói gì” để tự kết luận mình mắc chứng alexithymia.

Dấu hiệu alexithymia

Dấu hiệu nổi bật của alexithymia là thường xuyên không biết mình đang cảm thấy gì hoặc không thể chuyển trải nghiệm cảm xúc thành lời, dù vẫn nhận ra các phản ứng trong cơ thể.

Các biểu hiện có thể khác nhau giữa mỗi người, bao gồm:

• Khó phân biệt buồn bã, lo âu, tức giận, thất vọng hoặc phấn khích.
• Chỉ nhận ra cảm xúc khi chúng đã trở nên rất mạnh.
• Thường chỉ biết dùng những từ chung chung như “ổn”, “khó chịu” hoặc “mệt” để mô tả tâm trạng.
• Tập trung kể lại sự kiện, hành động và chi tiết thực tế nhưng ít đề cập cảm xúc.
• Nhầm phản ứng cảm xúc với triệu chứng thể chất như đau, hồi hộp hoặc căng cơ.
• Khó hiểu điều gì đã tạo ra cảm xúc hoặc bản thân đang cần gì.
• Nét mặt, giọng nói hay ngôn ngữ cơ thể không tương ứng với cảm xúc bên trong.
• Khó phản ứng phù hợp trước cảm xúc của người khác.
• Hạn chế khả năng tưởng tượng hoặc khả năng suy ngẫm về nội tâm.

Những dấu hiệu này không đủ để tự chẩn đoán. Một số công cụ test như Toronto Alexithymia Scale, có thể hỗ trợ đánh giá ba khía cạnh: khó nhận diện cảm xúc, khó mô tả cảm xúc và tư duy hướng ngoại. Tuy nhiên, kết quả sàng lọc không thay thế đánh giá của chuyên gia.

[key-takeaways title=””]

Alexithymia có phải là rối loạn lo âu không? Hãy lưu ý rằng alexithymia và rối loạn lo âu không giống nhau. Rối loạn lo âu thường liên quan đến nỗi sợ, sự lo lắng quá mức, khó kiểm soát và các triệu chứng ảnh hưởng sinh hoạt. Trong khi đó, alexithymia mô tả khó khăn trong nhận diện và diễn đạt cảm xúc. Hai tình trạng có thể cùng xuất hiện và cần được phân biệt qua các đánh giá chuyên môn.

[/key-takeaways]

Ảnh hưởng của chứng mất khả năng biểu đạt cảm xúc

Alexithymia có thể ảnh hưởng đến điều hòa cảm xúc, giao tiếp, các mối quan hệ và khả năng nhận biết nhu cầu của bản thân. Mức độ tác động phụ thuộc vào từng người.

Khi không xác định được cảm xúc, một người cũng khó lựa chọn cách phản ứng phù hợp. Họ có thể tích tụ căng thẳng đến khi bùng nổ, rút lui hoặc cảm thấy quá tải mà không hiểu nguyên nhân. Việc không nhận biết mình cần nghỉ ngơi, được an ủi hay thiết lập ranh giới cũng khiến nhu cầu cảm xúc không được đáp ứng.

Trong quan hệ, người có đặc điểm này đôi khi bị hiểu lầm là thờ ơ hoặc thiếu đồng cảm vì không biểu lộ cảm xúc theo cách người khác mong đợi. Thực tế, biểu hiện bên ngoài hạn chế không chứng minh họ không quan tâm. Một số người vẫn cảm nhận cảm xúc mạnh mẽ nhưng cần thêm thời gian, câu hỏi cụ thể hoặc phương thức giao tiếp khác để trình bày.

Khó mô tả trải nghiệm bên trong còn có thể gây trở ngại khi đi khám. Thay vì nói mình đang lo lắng hoặc đau buồn, người bệnh có thể tập trung vào mất ngủ, mệt mỏi hay đau nhức. Điều này khiến việc nhận diện vấn đề tâm lý đi kèm trở nên phức tạp hơn.

Các nghiên cứu ghi nhận alexithymia có liên quan với nguy cơ cao hơn của lo âu, trầm cảm, triệu chứng cơ thể và suy giảm chất lượng cuộc sống. Tuy nhiên, mối liên hệ không có nghĩa alexithymia trực tiếp gây ra tất cả vấn đề này.

Bệnh alexithymia có thể được khắc phục không?

Alexithymia có thể được cải thiện, dù hiện chưa có một phương pháp điều trị tiêu chuẩn dành riêng cho hội chứng. Mục tiêu thường là tăng nhận thức cảm xúc, mở rộng vốn từ và xử lý tình trạng đi kèm.

Một số biện pháp có thể hữu ích gồm:

• Ghi lại sự kiện, phản ứng cơ thể, suy nghĩ và cảm xúc mỗi ngày.
• Sử dụng bảng tên cảm xúc để tìm từ diễn đạt cụ thể hơn.
• Tập quan sát các tín hiệu như nhịp tim, hơi thở và mức căng cơ.
• Tự hỏi: “Chuyện gì vừa xảy ra?”, “Cơ thể đang phản ứng ra sao?” và “Tôi cần gì?”.
• Trao đổi với người thân bằng ví dụ cụ thể thay vì câu hỏi quá rộng.
• Tham vấn chuyên gia tâm lý để rèn kỹ năng nhận diện và điều hòa cảm xúc.

Trị liệu cần được điều chỉnh theo khả năng và nhu cầu của từng người. Thuốc không điều trị trực tiếp alexithymia nhưng bác sĩ có thể chỉ định để kiểm soát trầm cảm, lo âu hoặc tình trạng đồng mắc. Người gặp khó khăn kéo dài, ảnh hưởng công việc, quan hệ hoặc xuất hiện ý nghĩ tự làm hại bản thân nên sớm tìm hỗ trợ chuyên môn.

Kết luận

Alexithymia là gì? Đây là đặc điểm khiến một người khó nhận diện, phân biệt và diễn tả cảm xúc, không phải tình trạng hoàn toàn không có cảm xúc. Việc hiểu đúng chứng mất biểu đạt cảm xúc giúp một người tìm được cách giao tiếp phù hợp hơn.

Nếu những biểu hiện này lặp lại và gây trở ngại đáng kể, bạn nên trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý. Đánh giá chuyên môn có thể giúp xác định alexithymia, rối loạn lo âu, trầm cảm hoặc vấn đề liên quan, từ đó xây dựng kế hoạch hỗ trợ phù hợp.

Thực tế, khoa học hiện chưa có bằng chứng cho thấy giấc mơ dự đoán chính xác tương lai. Nội dung mơ thường được tạo nên từ ký ức, cảm xúc, niềm tin, trải nghiệm gần đây và những điều đang khiến bạn quan tâm. Do đó, thay vì vội giải mã theo một khuôn mẫu, bạn có thể xem giấc mơ như cơ hội quan sát đời sống tinh thần của chính mình.

Thường ngủ nằm mơ thấy Phật là điềm báo gì?

[summary title=””]

Nằm mơ thấy Phật không phải bằng chứng chắc chắn về điềm lành hay điềm dữ. Giấc mơ có thể phản ánh niềm tin tâm linh, ký ức, mong muốn được che chở hoặc nhu cầu tìm sự bình an trong hiện tại.

[/summary]

Theo một bài viết trên Cổng thông tin Phật giáo Việt Nam, điều quan trọng không nằm ở việc thấy Phật bao nhiêu lần, mà ở sự thay đổi sau giấc mơ: người mơ có sống tỉnh thức, từ bi và bớt nóng giận hơn không. Cách tiếp cận này khuyến khích mỗi người không bám chấp vào hình ảnh trong mơ hoặc tự xem đó là dấu hiệu mình có vị thế tâm linh đặc biệt.

Dưới góc nhìn tâm lý, hình ảnh tôn giáo có thể xuất hiện vì mang ý nghĩa sâu sắc với người mơ.  

 Bác sĩ tâm thần, nhà tâm lý trị liệu và nhà tâm lý học người Thụy Sĩ C.G. Jung dùng khái niệm cổ mẫu để mô tả những mô thức hình ảnh có sức cộng hưởng rộng. Theo cách hiểu này, hình tượng Phật có thể liên hệ với trí tuệ hoặc hành trình nội tâm. Đây là diễn giải biểu tượng, không phải lời tiên tri.

Ý nghĩa của giấc mơ thấy Phật hay thấy Chúa còn phụ thuộc vào bối cảnh cá nhân. Nếu bạn vừa đi chùa, xem nội dung tâm linh, tụng kinh hoặc suy nghĩ nhiều về đời sống tinh thần, việc nằm mơ thấy Phật hoặc thấy Chúa có thể là sự tiếp nối của trải nghiệm ban ngày. Nếu bạn đang căng thẳng, mất phương hướng hoặc đứng trước quyết định khó khăn, hình ảnh ấy có thể tượng trưng cho mong muốn được hướng dẫn, an ủi và ổn định.

Mơ thấy Phật trên trời có ý nghĩa gì? Hình ảnh có thể gợi sự tôn kính, hy vọng hoặc lý tưởng bạn hướng tới, không chứng minh sự kiện siêu nhiên sắp xảy ra. Mơ thấy Phật nói chuyện với mình có thể phản ánh suy nghĩ, giá trị hoặc lời khuyên từng tiếp nhận. Nằm mơ thấy Phật Quan Âm có thể gắn với nhu cầu được lắng nghe, nâng đỡ hoặc chăm sóc người khác.

Ngủ mơ thấy Phật có ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần không?

Bản thân việc mơ thấy Phật thường không gây hại cho sức khỏe tinh thần. Ảnh hưởng tích cực hay tiêu cực chủ yếu phụ thuộc vào cảm xúc, cách bạn diễn giải và mức độ giấc mơ làm xáo trộn giấc ngủ hoặc cuộc sống.

[summary title=””]

Một nghiên cứu tổng quan về giấc mơ và củng cố trí nhớ cho thấy nội dung mơ có liên hệ với quá trình tái xử lý ký ức khi ngủ; mơ về nhiệm vụ học tập cũng có thể đi cùng khả năng ghi nhớ tốt hơn. Điều này không có nghĩa mọi giấc mơ đều mang ý nghĩa cố định.

[/summary]

Nghiên cứu năm 2024 của UC Irvine trên 125 phụ nữ ghi nhận người nhớ mình đã mơ có khả năng nhớ hình ảnh cảm xúc tốt hơn và phản ứng ít mạnh hơn với hình ảnh tiêu cực vào ngày hôm sau. Kết quả gợi ý giấc mơ có thể tham gia vào quá trình xử lý ký ức cảm xúc. Tuy vậy, đây là mối liên hệ trong một mẫu nghiên cứu cụ thể, không chứng minh giấc mơ mang thông điệp tâm linh hay dự báo tương lai.

Psychology Today cho rằng những giấc mơ sống động có thể góp phần hình thành hoặc củng cố trải nghiệm tôn giáo. Khái niệm “giấc mơ lớn” của Jung mô tả giấc mơ hiếm, rõ nét và để lại ấn tượng lâu dài. Cảm giác thiêng liêng có thể rất thật, dù không xác nhận được nguồn gốc siêu nhiên.

Bạn hãy trao đổi với chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ nếu giấc mơ lặp lại kèm sợ hãi, mất ngủ, ám ảnh, suy giảm tập trung hoặc khó phân biệt mơ với thực tế. Bạn cũng cần trợ giúp khẩn cấp nếu bạn nghĩ đến việc làm hại bản thân hay người khác.

Những tình trạng tâm lý khiến một người thường nằm mơ thấy Phật

Không có một tình trạng tâm lý duy nhất giải thích việc thường xuyên mơ thấy Phật. Các yếu tố thường gặp gồm căng thẳng, nhu cầu được an ủi, thực hành tôn giáo, biến cố cảm xúc và thói quen chú ý hoặc ghi nhớ giấc mơ.

Căng thẳng hoặc lo âu

Khi đối diện áp lực, tâm trí có thể đưa vào giấc mơ biểu tượng gắn với an toàn và chỉ dẫn. Nếu Phật đại diện cho bình an trong niềm tin của bạn, hình ảnh này có thể xuất hiện nhiều hơn. Mơ thường xuyên không đồng nghĩa mắc rối loạn lo âu.

Đau buồn và nhu cầu nâng đỡ

Sau mất mát hoặc biến cố, một người có thể tìm kiếm ý nghĩa và cảm giác được chở che. Giấc mơ tôn giáo có thể giúp bạn cảm thấy an ủi. Tuy nhiên, bạn hãy tìm hỗ trợ nếu cảm giác đau buồn kéo dài và cản trở sinh hoạt.

Thực hành tâm linh và sự chú tâm

Người thường tụng kinh, niệm Phật, thiền, đi chùa hoặc đọc nội dung tôn giáo có nhiều “chất liệu” liên quan trong trí nhớ. Hình ảnh được chú ý khi thức có thể đi vào giấc mơ. 

Xung đột nội tâm hoặc tìm kiếm ý nghĩa

Khi cảm thấy có lỗi, mất phương hướng hoặc muốn thay đổi một điều gì đó, bạn có thể mơ thấy hình tượng đại diện cho đạo đức và trí tuệ. 

Giấc ngủ bị gián đoạn

Thức giấc trong hoặc sau giai đoạn có giấc mơ khiến nội dung dễ được ghi nhớ. Thiếu ngủ, lịch ngủ thất thường, stress, một số thuốc hoặc chất kích thích có thể làm thay đổi chất lượng giấc ngủ, khiến bạn ngủ chập chờn hoặc ngủ mơ thường xuyên. Lúc này, bạn không nên tự ngừng thuốc kê đơn; hãy hỏi bác sĩ nếu hiện tượng xuất hiện sau khi đổi thuốc hoặc liều.

Kết luận

Mơ thấy Phật có thể là trải nghiệm giàu cảm xúc và ý nghĩa cá nhân, nhưng không có một “từ điển” chung áp dụng chính xác cho mọi người. Góc nhìn Phật giáo nhấn mạnh không bám chấp vào giấc mơ mà hãy quan sát cách sống khi tỉnh. Trong khi đó, tâm lý học xem biểu tượng trong bối cảnh ký ức, cảm xúc và văn hóa; nghiên cứu giấc ngủ và ý nghĩa của giấc mơ liên quan đến xử lý trí nhớ và cảm xúc, chứ không xác nhận năng lực tiên tri.

Bạn có thể ghi lại nội dung, cảm xúc, sự kiện gần đây và chất lượng giấc ngủ trong một đến hai tuần một cách bình tĩnh và thực tế hơn. Nếu giấc mơ gây đau khổ, mất ngủ hoặc ảnh hưởng sinh hoạt, hãy chủ động trao đổi với bác sĩ hay chuyên gia tâm lý để được đánh giá.

Bạn hãy đọc thêm các bài viết về giấc ngủ và sức khỏe tinh thần trên Hello Bacsi để chăm sóc tâm trí bằng thông tin đáng tin cậy.

Bài viết này giúp bạn hiểu rằng ai nên hạn chế ăn xôi, phân tích đặc điểm dinh dưỡng của đồ nếp và giải đáp các thắc mắc thường gặp.

Đặc điểm dinh dưỡng của xôi

Gạo nếp chủ yếu cung cấp carbohydrate, vì vậy xôi là nguồn năng lượng khá thuận tiện, đặc biệt đối với những người cần một bữa ăn no và có năng lượng cho hoạt động thể chất.

Xôi cũng có ưu điểm là dễ kết hợp với nhiều loại thực phẩm khác nhau. Một phần xôi ăn cùng trứng, thịt, cá, đậu, mè, các loại hạt và rau củ có thể tạo thành một bữa ăn tương đối đầy đủ hơn so với việc chỉ ăn một phần xôi đơn thuần.

Một số loại gạo nếp có màu như nếp cẩm, nếp than còn chứa các hợp chất thực vật có hoạt tính chống oxy hóa. Tuy nhiên, không nên vì vậy mà xem chúng như “thực phẩm chống ung thư” hay có tác dụng điều trị bệnh.

Điều quan trọng nhất vẫn là đa dạng thực phẩm trong cả chế độ ăn.

Vì sao không nên ăn quá nhiều xôi?

Gạo nếp có hàm lượng amylopectin cao và hàm lượng amylose thấp, tạo nên đặc tính dẻo đặc trưng. Một số loại gạo nếp có đáp ứng đường huyết tương đối cao. Tuy nhiên, chỉ số đường huyết của các sản phẩm từ gạo nếp còn phụ thuộc vào giống, cách nấu, mức độ chế biến và những thực phẩm ăn cùng.

[quotation title=””]

Điều đáng lưu ý không phải là “ăn xôi sẽ gây bệnh”, mà là ăn khẩu phần lớn, quá thường xuyên và thiếu các nhóm thực phẩm khác có thể khiến chế độ ăn mất cân đối.

[/quotation]

Xôi thường ít chất xơ nếu được làm từ gạo nếp trắng đã xay xát. Khi ăn một phần xôi rất lớn nhưng lại thiếu rau, đạm và các thực phẩm giàu chất xơ khác, bữa ăn sẽ thiên về carbohydrate.

Ai không nên ăn xôi thường xuyên hoặc ăn quá nhiều?

1. Người mắc bệnh tiểu đường hoặc đường huyết khó kiểm soát

Điều quan trọng là kiểm soát khẩu phần carbohydrate và cách phối hợp bữa ăn. Có thể ăn một lượng vừa phải cùng nguồn protein và rau củ thay vì ăn một phần xôi lớn riêng biệt.

Người bệnh tiểu đường nên dựa vào kế hoạch ăn uống và đường huyết thực tế của mình thay vì coi mọi món từ gạo nếp là thực phẩm bị cấm.

Các nghiên cứu về gạo cho thấy đáp ứng đường huyết thay đổi đáng kể theo giống gạo hoặc nếp, cách chế biến và khẩu phần năng lượng.

2. Người bị bệnh tim mạch hoặc mỡ máu cao 

Không có cơ sở để nói rằng bản thân xôi trực tiếp gây xơ vữa động mạch.

Tuy nhiên, người có bệnh tim mạch nên ưu tiên một chế độ ăn giàu rau quả, chất xơ và ngũ cốc nguyên hạt, đồng thời hạn chế chất béo bão hòa, muối và thực phẩm siêu chế biến. Do đó, xôi có thể xuất hiện trong khẩu phần với lượng phù hợp, nhưng không nên trở thành nguồn tinh bột duy nhất hoặc chiếm phần quá lớn trong chế độ ăn hằng ngày.

3. Người bị thừa cân, béo phì hoặc đang cần kiểm soát năng lượng

Xôi có thể cung cấp khá nhiều năng lượng nếu ăn với khẩu phần lớn hoặc kết hợp thêm nhiều nguyên liệu giàu năng lượng như thịt mỡ, chả, lạp xưởng, đường, nước cốt dừa… Một phần xôi vừa phải hoàn toàn khác với việc thường xuyên ăn một khẩu phần rất lớn.

4. Người bệnh thận

Tất cả người mắc bệnh thận không nhất thiết phải kiêng xôi hoàn toàn. 

Chế độ ăn của người bệnh thận phụ thuộc vào mức độ suy thận, kali, phospho máu, lượng protein cần thiết, huyết áp và việc có lọc máu hay không.

Vì vậy, người bệnh thận nên hỏi bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng về khẩu phần cụ thể thay vì tự loại bỏ hoàn toàn gạo nếp.

5. Người cao tuổi hoặc người có khó khăn khi nhai, nuốt

Xôi có tính dẻo và kết dính nên một số người cao tuổi, người có phản xạ nuốt kém hoặc gặp khó khăn khi ăn có thể có nguy cơ sặc nghẹn cao hơn.

Kết luận

Xôi nếp là món ăn quen thuộc và không phải là “thực phẩm xấu”, cũng không phải món ăn mà người khỏe mạnh cần tránh nhưng cần ăn uống khoa học. Điều quyết định lợi hay hại chủ yếu là lượng ăn, tần suất ăn, cách chế biến, thực phẩm ăn kèm và tình trạng sức khỏe của mỗi người Người mắc tiểu đường, thừa cân, bệnh tim mạch, bệnh thận hoặc các bệnh chuyển hóa nên chú ý hơn đến khẩu phần và cách phối hợp bữa ăn, nhưng không nên tự động xem xôi là thực phẩm phải kiêng tuyệt đối nếu chưa có chỉ định cụ thể.

Một chế độ ăn tốt không phải là chế độ loại bỏ thật nhiều món ăn mà là chế độ đa dạng, vừa đủ và phù hợp với nhu cầu của từng người.